მსოფლიოს ყველაზე ძვირადღირებული ავტომობილების კოლექციები: ვინ შეაგროვა და რა ღირს

2022 წლის 5 მაისს შტუტგარტში, Mercedes-Benz-ის მუზეუმში, აუქციონი გაიმართა, რომელზეც მხოლოდ მოწვევით უშვებდნენ. ვაჭრობაზე ერთი მანქანა გამოიტანეს — 1955 წლის Mercedes-Benz 300 SLR Uhlenhaut Coupé. ვაჭრობა 50 მილიონი ევროდან დაიწყო და 135 მილიონზე დასრულდა. აუქციონზე მანქანა უფრო ძვირად არც მანამდე გაყიდულა და არც მას შემდეგ.

ეს Mercedes-ის კოლექციის ერთი მანქანის ფასია, კოლექციაში კი 1100-ზე მეტი ავტომობილია. რა ღირს დიდი კოლექციები მთლიანად, იშვიათად არის ცნობილი: მფლობელები, როგორც წესი, არც მანქანების რაოდენობას ასახელებენ და არც მათ ფასს. ამ სტატიაში მოგიყვებით მსოფლიოს ყველაზე ძვირადღირებულ ავტომობილების კოლექციებზე — კერძო, მუზეუმების და კომპანიების კუთვნილ კოლექციებზე, — იმაზე, როგორ აფასებენ მათ და რა ფასად იყიდებოდა ისინი.

როგორ აფასებენ ავტომობილების კოლექციას

კოლექციის ღირებულება მასში შემავალი მანქანების ფასების ჯამია. თითოეულ მანქანას ადარებენ იმავე მოდელის მანქანებს, რომლებიც ბოლო წლებში აუქციონებზე გაიყიდა. თუმცა ერთი და იმავე მოდელის ორი მანქანა შეიძლება სულ სხვადასხვა ფასი ღირდეს, რადგან მყიდველი კონკრეტული ეგზემპლარის ისტორიაშიც იხდის: ვინ მართავდა მას, რომელ რბოლებში მონაწილეობდა, შენარჩუნებულია თუ არა მისი ორიგინალური ძარა და ძრავა.

მაგალითად, Ferrari 250 GTO. ასეთი მანქანა 36 გამოუშვეს და 2014-დან 2026 წლამდე აუქციონებზე 38,1-დან 51,7 მილიონ დოლარამდე ფასად იყიდებოდა. ყველაზე ძვირად ის ერთადერთი 250 GTO გაიყიდა, რომლითაც Scuderia Ferrari-ის საქარხნო გუნდი გამოდიოდა. 2018 წელს კერძო გარიგებით, პრესის ცნობით, კიდევ უფრო მეტი გადაიხადეს — 70 მილიონი დოლარი იმ მანქანაში, რომლითაც 1964 წლის Tour de France-ის ავტორბოლა მოიგეს.

საერთო თანხებს კოლექციონერები თითქმის არასოდეს ასახელებენ. კერძო კოლექციების ერთადერთ მუდმივ რეიტინგს ამერიკული ორგანიზაცია The Classic Car Trust ადგენს. ქულების ნახევარს მანქანების ღირებულებისთვის აძლევენ, ნახევარს — მათი ისტორიული მნიშვნელობისა და ელეგანტურობის კონკურსებზე მიღებული ჯილდოებისთვის, თუმცა თავად თანხებს რეიტინგში არ აქვეყნებენ. 2021 წელს პირველი ადგილი დაიკავა მექსიკელმა კოლექციონერმა არტურო კელერმა, რომელმაც პებლ-ბიჩის კონკურსის მთავარი პრიზი სამჯერ მოიგო, მეორე — ჰოლანდიურმა მუზეუმმა Louwman, მესამე — რალფ ლორენმა.

ზუსტი თანხის გაგება მხოლოდ მაშინ შეიძლება, როცა კოლექცია გაიყიდა. ზოგჯერ მისი შემადგენლობა სასამართლოს დოკუმენტებიდან ხდება ცნობილი — ასე იყო პრინც ჯეფრის მანქანების შემთხვევაში.

ბრუნეი: მანქანები, რომლებიც პრინცმა სახელმწიფოს დაუბრუნა

პრინცი ჯეფრი ბოლკია ბრუნეის სულთნის უმცროსი ძმაა. 1983 წელს სულთანმა ის Brunei Investment Agency-ს სათავეში ჩააყენა — სახელმწიფო სააგენტოში, სადაც ქვეყნის ნავთობიდან მიღებული შემოსავალი ინახება და ინვესტირდება. 1980-იანი წლების შუა პერიოდიდან 1990-იანი წლების შუა პერიოდამდე ჯეფრი ფინანსთა მინისტრიც იყო. ამავე დროს მას საკუთარი კომპანია Amedeo ჰქონდა, რომელიც ბრუნეიში და საზღვარგარეთ გზებს, ხიდებს, ელექტროსადგურებსა და სასტუმროებს აშენებდა.

1998 წელს, აზიური ფინანსური კრიზისის დროს, სულთანმა სააგენტოს შესამოწმებლად 200 სასამართლო ბუღალტერი გაგზავნა. მათი გამოთვლით, 15 წლის განმავლობაში სააგენტოს ანგარიშებიდან 40 მილიარდი დოლარი ჩამოიწერა „სპეციალური გადარიცხვების“ სახით. აქედან 14,8 მილიარდი თავად ჯეფრიმ მიიღო ან დახარჯა, 8 მილიარდი — სულთანმა, ხოლო სად წავიდა კიდევ 13,5 მილიარდი, დადგენა ვერ მოხერხდა.

2000 წლის თებერვალში სააგენტოს სახელით ბრუნეის სასამართლოში ჯეფრისა და მისი ოჯახის წევრების წინააღმდეგ სარჩელი შეიტანეს გაფლანგვის ბრალდებით. პრინცის სასახლე სამხედროებმა გაჩხრიკეს, პასპორტი კი ჩამოართვეს. პასპორტი მხოლოდ მას შემდეგ დაუბრუნეს, რაც 2000 წლის მაისში ჯეფრიმ მორიგების შეთანხმებას მოაწერა ხელი და ქონების სახელმწიფოსთვის დაბრუნება იკისრა.

…over 600 properties, over 2,000 cars, over 100 paintings, 5 boats and 9 aircraft.

…600-ზე მეტი უძრავი ქონება, 2000-ზე მეტი ავტომობილი, 100-ზე მეტი ნახატი, 5 ხომალდი და 9 თვითმფრინავი.

2000 წლის შეთანხმება, Vanity Fair-ის ციტირებით

შეთანხმების შემდეგ მანქანების ნაწილის გაყიდვა დაიწყეს. 2002 წლის დასაწყისში ბრუნეელმა იმპორტიორმა კლასიკური Ferrari-ების მოვაჭრე მაიკლ შიჰანს პრინცის კოლექციიდან 13 მანქანა შესთავაზა. შიჰანი დათანხმდა, თავისი კლიენტებისთვის მათგან ოთხი ეყიდა, მათ შორის ორი McLaren F1, და მაისში ბრუნეიში ჩაფრინდა. მანქანები მაღალი ღობის მიღმა, დაცვის ქვეშ, რვა ორსართულიან შენობაში ინახებოდა, თითო სართულზე დაახლოებით 120 მანქანა. შიჰანის თქმით, მექანიკოსები იქიდან ჯერ კიდევ 1998 წელს წავიდნენ, კონდიციონერები გამორთული იყო და სავალ მდგომარეობაში არც ერთი მანქანა არ იყო.

The lesser cars were beyond saving. None had been started in five years.

უფრო იაფი მანქანების გადარჩენა უკვე შეუძლებელი იყო. ხუთი წლის განმავლობაში არც ერთი მათგანი არ დაუქოქავთ.

მაიკლ შიჰანი, Ferraris Online

შეთანხმების სრულად შესრულებას პრინცი არ ჩქარობდა და სააგენტოს იურისტები წლების განმავლობაში ედავებოდნენ მას სასამართლოში დანარჩენი ქონების დასაბრუნებლად. 2005 წელს ჯეფრის ვაჟებს სასახლეების დაცლა უბრძანეს და პრინცმა ბრუნეიში თავისი იურისტები, თომას დერბიშირი და ფეით ზამანი, გაგზავნა, რათა იქიდან ის ნივთები გამოეტანათ, რომლებიც ჯერ კიდევ მას ეკუთვნოდა. Vanity Fair-ის გამოთვლით, მანქანა დაახლოებით 2300 აღმოჩნდა. ბევრ მათგანს თითქმის არ ატარებდნენ და ისეთ შენობებში ინახავდნენ, სადაც კონდიციონერები გამორთეს.

All had been built individually, where you open the door and along the running board it says, BUILT BY ROLLS-ROYCE FOR HIS ROYAL HIGHNESS PRINCE JEFRI, and you look at the odometer and it would be four miles. The rubber around the windows had melted in the heat.

ყველა ინდივიდუალური შეკვეთით იყო დამზადებული: კარს გააღებ და ზღურბლზე წერია „დამზადებულია Rolls-Royce-ის მიერ მისი სამეფო უდიდებულესობის პრინც ჯეფრისთვის“, ოდომეტრს დახედავ — ოთხი მილი. მინების გარშემო რეზინი სიცხისგან გამდნარიყო.

თომას დერბიშირი, Vanity Fair

2025 წელს ფოტოგრაფი ლარი ჩენი ბრუნეის კოლექციაზე ფილმს იღებდა ამერიკული კომპანია Hagerty-სთვის, რომელიც საკოლექციო მანქანებს აზღვევს. ჩენი პრინც ჯეფრის შეხვდა და კოლექციის ნახვის ნებართვა სთხოვა. ჩენის თქმით, პრინცმა იხუმრა, რომ თავადაც დიდი ხანია, თავისი მანქანები არ უნახავს, და ნებართვისთვის მდივანთან გაგზავნა. შიგნით ჩენი ასე და არ შეუშვეს და მან მხოლოდ საცავის შესასვლელი გადაიღო, რომელსაც სამხედროები იცავენ.

იმაზე, თუ რა ხდება შიგნით, ჩენი ფილმში იმ წყაროების სიტყვებით ყვება, რომლებსაც არ ასახელებს: მისი თქმით, ეს „პირველწყაროდან“ მიღებული ცნობებია. ამ ცნობებით, საცავებში ახლა კონდიციონერები მუშაობს, კოლექციას 20 ადამიანი ემსახურება, პანდემიის დროს კი მანქანებით ცარიელ გზებზე გადიოდნენ.

ბრუნეის კოლექციაზე ყველაზე ხშირად წერენ: „7000 მანქანა, რომელიც 5 მილიარდ დოლარზე მეტი ღირს“. ვიკიპედიის სტატიაში ამ ციფრების წყაროდ ავტომობილების ბლოგი HotCars არის მითითებული, ბრუნეის ხელისუფლებას კი კოლექციის აღწერა არასოდეს გამოუქვეყნებია. 2023 წელს YouTube-არხ VINwiki-ის გადაცემაში ბლოგერმა ედ ბოლიანმა და საკოლექციო მანქანების ორმა მოვაჭრემ შეაფასეს ის მანქანები, რომლებიც კოლექციის ფოტოებზე ჩანს. ერთ-ერთ მოვაჭრეს ექვსჯერ ნაკლები თანხა გამოუვიდა, ვიდრე ინტერნეტში წერენ.

When I added all the numbers up, I got to about $800 million for the entire collection… Some of the estimates go well into the billions. You know, who knows — if the cars are really rotting in a rainforest, that's probably a lot softer than that.

ყველა ციფრი რომ შევკრიბე, მთელ კოლექციაზე დაახლოებით 800 მილიონი დოლარი გამოვიდა… ზოგიერთი შეფასება მილიარდებს ბევრად სცდება. მაგრამ ვინ იცის: თუ მანქანები მართლა ლპება ტროპიკულ ტყეში, თანხა, სავარაუდოდ, გაცილებით ნაკლები იქნება.

VINwiki, 2023 წელი

Mercedes-Benz-მა საკუთარი კოლექციიდან მანქანა გაყიდა

Mercedes-Benz 300 SLR Uhlenhaut Coupé 1955 წელს კომპანიის სარბოლო განყოფილებაში ორ ეგზემპლარად გამოუშვეს. სახელი მანქანამ მთავარი ინჟინრის, რუდოლფ ულენჰაუტის, პატივსაცემად მიიღო, რომელიც ერთ-ერთით სამსახურებრივი მანქანასავით დადიოდა. ორივე ათწლეულების განმავლობაში Mercedes-ის კოლექციაში იდგა.

Mercedes-Benz 300 SLR Uhlenhaut Coupé კომპანიის მუზეუმში, შტუტგარტში. ფოტო: Alexander Migl, Wikimedia Commons

2022 წლის მაისამდე აუქციონზე გაყიდული ყველაზე ძვირი მანქანა Ferrari 250 GTO იყო: 2018 წელს მასში 48,4 მილიონი დოლარი გადაიხადეს. 300 SLR Uhlenhaut Coupé თითქმის სამჯერ უფრო ძვირად გაიყიდა. ვაჭრობა აუქციონის სახლმა RM Sotheby's-მა ჩაატარა, მყიდველის სახელი არ გაუმჟღავნებიათ.

მანქანის გაყიდვა კომპანიამ იმისთვის გადაწყვიტა, რომ შემოსული თანხით ფონდი Mercedes-Benz Fund დაეფუძნებინა. ფონდიდან სტიპენდიებს უხდიან სტუდენტებსა და მოსწავლეებს, რომლებიც ეკოლოგიისა და გამონაბოლქვის შემცირების კვლევებით არიან დაკავებულნი.

The decision to sell one of these two unique sports cars was taken with very sound reasoning – to benefit a good cause. The proceeds from the auction will fund a global scholarship program.

ამ ორი უნიკალური სპორტული ავტომობილიდან ერთის გაყიდვის გადაწყვეტილება კარგად იყო აწონილი: ფული სიკეთეს მოხმარდება. აუქციონიდან მიღებული თანხით საერთაშორისო სასტიპენდიო პროგრამა დაფინანსდება.

ოლა კელენიუსი, Mercedes-Benz Group-ის ხელმძღვანელი

გაყიდული მანქანის ნახვა მაინც შეიძლება: გარიგების პირობებით, მყიდველი ვალდებულია, დროდადრო საჯაროდ გამოფინოს ის. მეორე 300 SLR Uhlenhaut Coupé Mercedes-ს დარჩა და მისი ნახვა ახლაც შეიძლება კომპანიის მუზეუმში, შტუტგარტში.

გაყიდვა ინდიანაპოლისის ავტოდრომის მუზეუმში

აშშ-ში ინდიანაპოლისის ავტოდრომი, პირველ რიგში, რბოლით „ინდიანაპოლისი 500“ არის ცნობილი, რომელსაც 1911 წლიდან მართავენ. ავტოდრომთან მუზეუმი მუშაობს და ათწლეულების განმავლობაში მის კოლექციაში ისეთი მანქანებიც მოხვდა, რომლებსაც ამ რბოლასთან კავშირი არ აქვს. ერთ-ერთი მათგანი, სარბოლო Mercedes-Benz W 196 R გამარტივებული ძარით, რომლითაც ხუან მანუელ ფანხიო და სტერლინგ მოსი გამოდიოდნენ, Mercedes-მა მუზეუმს 1965 წლის 30 მაისს აჩუქა.

2024 წლის აგვისტოში, შენობის რეკონსტრუქციის წინ, მუზეუმის ხელმძღვანელობამ გამოაცხადა, რომ 11 ასეთ მანქანას გაყიდიდა. Mercedes-ის გარდა, მათ შორის იყო 1964 წლის Ferrari 250 LM, 1966 წლის Ford GT40 Mk II, 1928 წლის Bugatti Type 35B და Spirit of America, რომლითაც ხმელეთზე სიჩქარის რეკორდებს ამყარებდნენ. მუზეუმის პრეზიდენტმა ჯო ჰეილმა გადაწყვეტილება ასე ახსნა:

They have no connection to the 500, they never ran here. There's just no connection to our mission.

მათ „500“-თან არანაირი კავშირი არ აქვთ, აქ რბოლაში არასოდეს მიუღიათ მონაწილეობა. ჩვენს მისიასთან ისინი არ არის დაკავშირებული.

ჯო ჰეილი, ინდიანაპოლისის ავტოდრომის მუზეუმის პრეზიდენტი, WRTV

შემოსული თანხა მუზეუმის ხელმძღვანელობამ ბანკში შეტანა გადაწყვიტა, რათა მხოლოდ პროცენტები დაეხარჯა.

If we can have that kind of funding in the bank, the interest income alone is going to allow us to buy new things for our collection, take care of our restoration staff, and take care of our cars.

თუ ბანკში ასეთი თანხა გვექნება, მხოლოდ პროცენტებიც საკმარისი იქნება, რომ ახალი ექსპონატები ვიყიდოთ, რესტავრატორებს ხელფასი გადავუხადოთ და მანქანები მოვუაროთ.

ჯო ჰეილი, WRTV

11 მანქანაში 2025 წელს 123,6 მილიონი დოლარი ამოიღეს. Mercedes-Benz W 196 R 2025 წლის თებერვალში შტუტგარტში გაიყიდა, იმავე დარბაზში, სადაც სამი წლით ადრე 300 SLR Uhlenhaut Coupé გაყიდეს, — 51,155 მილიონ ევროდ. იმ დროისთვის აუქციონზე უფრო ძვირად მხოლოდ 300 SLR იყო გაყიდული. 2025 წლის აპრილში მუზეუმის კოლექცია Chip Ganassi Racing-ის გუნდის 14 მანქანით შეივსო, მათ შორის „ინდიანაპოლისი 500“-ის ხუთი გამარჯვებულით.

ძმები შლუმპფები: როგორ იქცა კერძო კოლექცია საფრანგეთის ეროვნულ მუზეუმად

ჰანს და ფრიც შლუმპფებმა 1935 წელს ელზასში მატყლით ვაჭრობის კომპანია დააარსეს და დროთა განმავლობაში საფრანგეთის აღმოსავლეთში რამდენიმე საფეიქრო ფაბრიკა შეისყიდეს. პირველი Bugatti ფრიცმა იმავე 1935 წელს იყიდა, 1950-იანი წლების ბოლოდან კი ძმებმა მანქანების სერიოზულად შეგროვება დაიწყეს. მიულუზში მათი ერთ-ერთი ფაბრიკა დახურეს და მის საამქროებში კოლექცია განათავსეს. მანქანებს კომპანიის ფულით ყიდულობდნენ და არავის აჩვენებდნენ.

1970-იან წლებში საფრანგეთის საფეიქრო მრეწველობაში კრიზისი დაიწყო და ძმების კომპანია გაკოტრდა. 1976 წელს მათ ფაბრიკები სიმბოლურ ერთ ფრანკად გაყიდეს, კომპანიამ გაკოტრების შესახებ განცხადება შეიტანა, მუშები კი სამსახურიდან გაათავისუფლეს. 1977 წლის თებერვალში საფრანგეთის სასამართლომ ძმების დაკავების ორდერი გასცა, მაგრამ ისინი უკვე შვეიცარიაში იყვნენ წასული, რომლის მოქალაქეებიც იყვნენ.

1977 წლის 7 მარტს ყოფილი მუშები მიულუზის ფაბრიკაში შეიჭრნენ და იქ 560-ზე მეტი მანქანა იპოვეს, მათ შორის 123 Bugatti. მუშებმა შენობა დაიკავეს და ორი წლის განმავლობაში მანქანებს დამთვალიერებლებს თავად აჩვენებდნენ.

Cité de l'Automobile-ის დარბაზი მიულუზში. ფოტო: questa_ta, Wikimedia Commons

რომ კოლექცია ნაწილ-ნაწილ არ გაეყიდათ, 1978 წელს საფრანგეთის ხელისუფლებამ 400-ზე მეტი მანქანა ისტორიულ ძეგლად გამოაცხადა. 1981 წელს სასამართლომ ნება დართო, კოლექცია მიწასა და შენობებთან ერთად მიეყიდათ ასოციაციისთვის, რომელშიც მიულუზის ქალაქი, დეპარტამენტი, რეგიონი და სავაჭრო პალატა შევიდნენ. ასოციაციამ 69 მილიონი ფრანკი გადაიხადა და კოლექცია საფრანგეთის ეროვნულ საავტომობილო მუზეუმად იქცა. ახლა მას Cité de l'Automobile ჰქვია და მასში დგას ექვსი გამოშვებული Bugatti Royale-იდან ორი, მათ შორის ეტორე ბუგატის პირადი მანქანა, და მესამის ასლი, რომელიც ძმების დაკვეთით ააწყვეს.

1983 წელს ძმებს დაუსწრებლად ორი და ოთხი წლით თავისუფლების აღკვეთა მიუსაჯეს ბოროტი გაკოტრებისა და გაფლანგვისთვის. შვეიცარიის კანონებით ქვეყნის მოქალაქეებს სხვა სახელმწიფოებს არ გადასცემენ და ძმებმა სიცოცხლის დარჩენილი ნაწილი ბაზელში გაატარეს: ჰანსი 1989 წელს გარდაიცვალა, ფრიცი — 1992 წელს.

კოლექციონერები, რომლებიც თავიანთი მანქანებით დადიან

ჯეი ლენო

ჯეი ლენო ამერიკელი ტელეწამყვანია, რომელიც ოც წელზე მეტ ხანს უძღვებოდა საღამოს შოუს The Tonight Show. 2018 წელს მან ჟურნალ Money-ს უთხრა, რომ აქვს „დაახლოებით 181 მანქანა და დაახლოებით 160 მოტოციკლი“.

ჯეი ლენო თავის გარაჟში გადაცემა Jay Leno's Garage-ის გადაღებისას. ფოტო: U.S. Army Materiel Command, Wikimedia Commons

კოლექციის ყველაზე ცნობილი მანქანა 1994 წლის McLaren F1-ია. ლენომ ის მეორადი 800 ათას დოლარად იყიდა. 2015 წელს მასში 12 მილიონს სთავაზობდნენ, 2024 წელს — 20 მილიონს.

I never bought a car as an investment in my life… If I have to sell the car, that means I already lost our home.

ცხოვრებაში არასოდეს მიყიდია მანქანა ინვესტიციისთვის… თუ მანქანის გაყიდვა მომიწევს, ესე იგი, სახლი უკვე დაკარგული მაქვს.

ჯეი ლენო, CNBC

VINwiki-ის შემფასებლებმა ლენოს 185 მანქანის სია შეადგინეს და სამმა წამყვანმა სამი თანხა დაასახელა: 83, 90 და 100 მილიონი დოლარი. მათი გამოთვლით, ლენომ ამ მანქანებში 10–15 მილიონი გადაიხადა.

რალფ ლორენი

რალფ ლორენი ამერიკელი მოდელიერი და კომპანია Ralph Lauren-ის დამფუძნებელია. რამდენი მანქანა აქვს, ლორენი არ ამბობს. 2022 წელს VINwiki-ის შემფასებლებმა 55 მანქანა დაითვალეს, რომლებიც საჯაროდ არის ცნობილი, მათი ფასები შეკრიბეს და 610-დან 700 მილიონ დოლარამდე მიიღეს. მათი აზრით, ეს აშშ-ის ყველაზე ძვირადღირებული კერძო კოლექციაა.

კოლექციის მთავარი მანქანა 1938 წლის Bugatti Type 57SC Atlantic-ია, ორიგინალური სახით შემორჩენილი ორიდან ერთ-ერთი. 1990 წელს ლორენმა ამ მანქანით პებლ-ბიჩის ელეგანტურობის კონკურსის მთავარი პრიზი მიიღო. ჯეი ლენო, რომელსაც ამ მოდელის ასლი აქვს, ლორენის მანქანას მსოფლიოში საუკეთესოს უწოდებს.

რალფ ლორენის Bugatti Type 57SC Atlantic ვილა დ'ესტეს ელეგანტურობის კონკურსზე იტალიაში, 2013 წელი. ფოტო: Classic Virus, Wikimedia Commons

თავის მანქანებს ლორენი მუზეუმის ექსპონატებად არ თვლის. 2024 წლის აპრილში, როცა თავისი მანქანების მიხედვით შექმნილ ავეჯის კოლექციას Modern Driver წარადგენდა, მან ჟურნალ WWD-ს უთხრა:

I'm driving, it's not dead. In art, they're dead off the wall. You can drive, you can hear the sound, you look at the beauty of it.

მე მათით დავდივარ, ისინი ცოცხლები არიან. ფერწერაში ყველაფერი მკვდარია, უბრალოდ კედელზე კიდია. მანქანით კი შეგიძლია იარო, ხმა გაიგონო, უყურო, რა ლამაზია.

რალფ ლორენი, WWD, 2024 წლის აპრილი

ნიკ მეისონი

ნიკ მეისონი Pink Floyd-ის დრამერია. 1970-იანი წლების ბოლოს მან იყიდა Ferrari 250 GTO, ამ მოდელის 36 გამოშვებული მანქანიდან ერთ-ერთი, და 35 ათასი ფუნტი გადაიხადა.

ნიკ მეისონის Ferrari 250 GTO გუდვუდის სიჩქარის ფესტივალზე, 2021 წელი. ფოტო: Andrew Basterfield, Wikimedia Commons

People who pay a lot of money for a car have one thing in common — they all feel complete idiots, no matter how rich they are. When I paid £35,000 for the 250 GTO in 1977, I felt naggingly stupid to be spending so much — I certainly didn't buy it because I thought it would be worth £30m in 2016.

ყველას, ვინც მანქანაში დიდ ფულს იხდის, ერთი საერთო რამ აქვს: ყველა თავს სრულ იდიოტად გრძნობს, რაც არ უნდა მდიდარი იყოს. 1977 წელს 250 GTO-ში 35 000 ფუნტი რომ გადავიხადე, არ მტოვებდა განცდა, რომ სისულელე ჩავიდინე, ამდენი ფული რომ დავხარჯე. და ნამდვილად არ ვყიდულობდი იმიტომ, რომ ვფიქრობდი, 2016 წელს 30 მილიონი ფუნტი ეღირებოდა.

ნიკ მეისონი, The Sunday Times

2018 წელს აუქციონზე სხვა 250 GTO 48,4 მილიონ დოლარად გაიყიდა, იმავე წელს კი კერძო გარიგებით, პრესის ცნობით, კიდევ ერთი 70 მილიონად გაყიდეს. მეისონს თავისი მანქანა არ გაუყიდია და ჟურნალ Octane-თან ინტერვიუში ოჯახის წევრი უწოდა.

კოლექციები, რომლებიც მთლიანად გაიყიდა

ცხრილში ერთი მფლობელის კოლექციების ყველაზე დიდი გაყიდვებია. თანხები აუქციონის საკომისიოს ჩათვლით არის მითითებული.

ბახმანების კოლექცია 2026 წლის იანვარში რეზერვის ფასის გარეშე გაიყიდა: თითოეულ მანქანას ბოლო ფსონზე ყიდდნენ, როგორიც არ უნდა ყოფილიყო. 2003 წლის ყვითელი Ferrari Enzo 17,8 მილიონ დოლარად გაიყიდა.

ფრანგი მეწარმის, როჟე ბაიონის, მანქანები თითქმის ორმოცი წელი იდგა თუნუქის ფარდულების ქვეშ და ბეღლებში საფრანგეთის დასავლეთში, სანამ აუქციონის სახლ Artcurial-ის სპეციალისტებმა არ იპოვეს. ამ კოლექციიდან Ferrari 250 GT California Spider, რომლითაც ოდესღაც მსახიობი ალენ დელონი დადიოდა, 2015 წელს 16,3 მილიონ ევროდ გაიყიდა.

ცნობილი ადამიანების კოლექციებიც ყოველთვის არ ძვირდება. 2016 წელს კომიკოსმა ჯერი საინფელდმა აუქციონ Gooding-ზე 18 მანქანა გამოიტანა — 16 Porsche და ორი Volkswagen. მათგან 17 გაიყიდა 22,2 მილიონ დოლარად, თუმცა ვაჭრობამდე Forbes მოსალოდნელ 28–32 მილიონზე წერდა.

I've never bought a car as an investment. I don't really even think of myself as a collector. I just love cars.

მანქანა ინვესტიციისთვის არასოდეს მიყიდია. თავს კოლექციონერადაც კი არ ვთვლი. უბრალოდ მანქანები მიყვარს.

ჯერი საინფელდი, Gooding & Company

2026 წლის რეკორდები და დანარჩენი მანქანების ფასები

2026 წლის აგვისტოში კალიფორნიაში, მონტერეის აუქციონებზე, 755,6 მილიონი დოლარის მანქანა გაიყიდა. Hagerty-ის გამოთვლით, ეს 2022 წლის წინა რეკორდზე 60%-ით მეტია. 1964 წლის Shelby Cobra Daytona Coupe, რომლითაც თავად კეროლ შელბი 1975-დან 1998 წლამდე დადიოდა, 42,9 მილიონ დოლარად გაიყიდა — ეს აუქციონზე გაყიდული ყველაზე ძვირი ამერიკული მანქანაა. ახალი ელექტრო Ferrari Luce-ის პირველი ეგზემპლარი 40 მილიონ დოლარად გაიყიდა, მაგრამ ეს საქველმოქმედო ლოტი იყო: მთელი თანხა Ferrari-ის ფონდში გადაირიცხა.

ცხრილში აუქციონებზე გაყიდული ყველაზე ძვირი მანქანებია.

Ferrari 250 GTO RM Sotheby's-ის აუქციონზე მონტერეიში 2018 წელს. ეს მანქანა 48,4 მილიონ დოლარად გაიყიდა. ფოტო: Prova MO, Wikimedia Commons

დანარჩენი საკოლექციო მანქანები კი იაფდება. Hagerty საკოლექციო ავტომობილების ბაზრის ინდექსს 0-დან 100-მდე სკალით ითვლის. 2026 წლის იანვარში ინდექსის მნიშვნელობა 58,28 იყო — ყველაზე დაბალი თითქმის 15 წლის განმავლობაში, მანამდე კი ის 43 თვიდან 37-ში მცირდებოდა. აუქციონის გარეშე გაყიდული მანქანების მხოლოდ 35,2% გაიყიდა იმ თანხაზე ძვირად, რაზეც დაზღვეული იყო.

უძრავი ქონების საკონსულტაციო კომპანია Knight Frank ყოველწლიურად აქვეყნებს ფუფუნების საგნების, როგორც ინვესტიციის, ინდექსს. მასში კლასიკური ავტომობილები 2022 წელს 25%-ით გაძვირდა, 2023 წელს 6%-ით გაიაფდა, 2024 წელს კი 1,2%-ით გაძვირდა. 2025 წლის შედეგები ანგარიშში აღწერილია სიტყვებით „თავშეკავებული წელი კლასიკური ავტომობილებისთვის“.

რა ღირს კოლექციის შენახვა

ბრიტანელმა ჟურნალისტმა ჰარი მეტკალფმა, ჟურნალ evo-ს დამფუძნებელმა, 2025 წლის დეკემბერში თავისი კოლექციის წლიური ხარჯები დაითვალა. მისი მანქანებით წლის განმავლობაში 12 994 მილი გაიარეს. მომსახურება, შეკეთება და საბურავები 30 270 ფუნტი დაჯდა, დაზღვევა — კიდევ 9572 ფუნტი. ყველაზე იაფი 1970-იანი წლების მანქანები ჯდებოდა, ყველაზე ძვირი — თანამედროვე McLaren და Jaguar.

I cannot get over how cheap it is to insure 70s cars… It's the modern cars… they're the ones that really cost to insure.

ვერ ვწყვეტ გაკვირვებას, რა იაფია სამოცდაათიანების მანქანების დაზღვევა… მართლა ძვირი თანამედროვე მანქანების დაზღვევა ჯდება.

ჰარი მეტკალფი, Harry's Garage

2014 წელს Hagerty-ის წარმომადგენელმა 38,1 მილიონი დოლარის ღირებულების Ferrari 250 GTO-ს დაზღვევა წელიწადში 40–80 ათას დოლარად შეაფასა. Insurance Journal-ის მონაცემებით, ამერიკული ოჯახის მედიანური წლიური შემოსავალი მაშინ 53 ათასი დოლარი იყო.

დიდ ბრიტანეთში ასეთი მანქანის მფლობელს საგადასახადო უპირატესობა აქვს. 1992 წლის კაპიტალის ნამატის გადასახადის შესახებ კანონის მიხედვით, მსუბუქი ავტომობილი დასაბეგრ აქტივად არ ითვლება, ამიტომ მისი გაყიდვიდან მიღებულ მოგებაზე გადასახადს არ იხდიან. იმავე მიზეზით გაყიდვიდან მიღებული ზარალი გადასახადებიდან არ აკლდება. სარბოლო და ერთადგილიანი მანქანები ამ წესზე არ ვრცელდება.

კოლექციები პოსტსაბჭოთა სივრცეში

მოსკოვის მახლობლად ვადიმ ზადოროჟნის კერძო ტექნიკის მუზეუმი მუშაობს. მასში ათასზე მეტი ექსპონატია, მათ შორის დაახლოებით 150 რეტროავტომობილი. Forbes-ის ჟურნალისტებმა ზადოროჟნის ჰკითხეს, ხომ არ უფიქრია მანქანების გაყიდვაზე. „როგორ შეიძლება გაყიდო ის, რასაც აგროვებ? ასეთ მარტივ კითხვას მარტივად ვუპასუხებ: არა“, — თქვა მან. მისივე თქმით, საბჭოთა მანქანებს მუზეუმისთვის საქართველოში, აზერბაიჯანსა და შუა აზიაში ყიდულობდა.

Покупал в Республике… в Грузии, Азербайджане, Таджикистане, Узбекистане, то есть в тех регионах, более тёплых, где жили более богатые люди. Они приобретали эти машины, особенно Грузия, Армения, в семидесятые-восьмидесятые годы.

ვყიდულობდი რესპუბლიკებში… საქართველოში, აზერბაიჯანში, ტაჯიკეთში, უზბეკეთში, ანუ იმ უფრო თბილ რეგიონებში, სადაც უფრო მდიდარი ხალხი ცხოვრობდა. ისინი ამ მანქანებს ყიდულობდნენ, განსაკუთრებით საქართველოში, სომხეთში, სამოცდაათიან-ოთხმოციან წლებში.

ვადიმ ზადოროჟნი, Forbes

თბილისშიც არის კერძო მუზეუმი: კოლექციონერმა გიორგი მამულაშვილმა ის 2014 წელს გახსნა. მასში დაახლოებით ორმოცდაათი მანქანაა, ძირითადად საბჭოთა, მათ შორის „ჩაიკა“ ედუარდ შევარდნაძის სამსახურებრივი ავტოპარკიდან. მუზეუმზე დაწვრილებით — სტატიაში რეტროავტომობილების შესახებ საქართველოში.

ხშირად დასმული კითხვები

რომელია მსოფლიოში ყველაზე ძვირი მანქანა? აუქციონზე ყველაზე მაღალი ფასი 135 მილიონი ევროა, რომელიც 2022 წლის მაისში 1955 წლის Mercedes-Benz 300 SLR Uhlenhaut Coupé-ში გადაიხადეს. კერძო გარიგებებიდან ყველაზე ხშირად 2018 წელს Ferrari 250 GTO-ში გადახდილ 70 მილიონ დოლარს ასახელებენ, მაგრამ მხარეებს ეს ფასი ოფიციალურად არ დაუდასტურებიათ.

რამდენი მანქანა აქვს ბრუნეის სულთანს? ზუსტი რიცხვი არ არსებობს, ბრუნეის ხელისუფლებას კოლექციის აღწერა არ გამოუქვეყნებია. 7000 მანქანის ციფრს ბლოგები იმეორებენ. დოკუმენტურად სხვა რამ არის დადასტურებული: 2000 წელს სულთნის უმცროსმა ძმამ, პრინცმა ჯეფრიმ, მორიგების შეთანხმებით სახელმწიფოსთვის 2000-ზე მეტი ავტომობილის დაბრუნება იკისრა.

ვის აქვს ყველაზე ძვირადღირებული ავტომობილების კოლექცია? ოფიციალური შეფასება არც ერთ კერძო კოლექციას არ აქვს. ყველაზე მაღლა რალფ ლორენის კოლექცია შეაფასეს: YouTube-არხ VINwiki-ის შემფასებლებმა 610-დან 700 მილიონ დოლარამდე დაითვალეს. კომპანიებს შორის Mercedes-Benz გამოირჩევა: კომპანიის დახურულ კოლექციაში 1100-ზე მეტი ავტომობილია და ერთ-ერთი მათგანი რეკორდულ 135 მილიონ ევროდ გაიყიდა.

რა ღირს ჯეი ლენოს კოლექცია? ლენო თანხას არ ასახელებს. VINwiki-ის შემფასებლებმა მის გარაჟში 185 მანქანა დაითვალეს და 83–100 მილიონ დოლარად შეაფასეს.

ღირს თუ არა საკოლექციო ავტომობილებში ფულის ჩადება? დამოკიდებულია მანქანასა და შეძენის წელზე. უნიკალურ მანქანებში 2025–2026 წლებში რეკორდულ თანხებს იხდიან, დანარჩენ საკოლექციო მანქანებზე ფასები კი 2022 წლის ზაფხულიდან მცირდება: 2026 წლის იანვარში Hagerty-ის ინდექსი თითქმის 15 წლის მინიმუმზე იყო. ამ სტატიის კოლექციონერები — ლენო, ლორენი და საინფელდი — ამბობენ, რომ მანქანებს ფულისთვის არ ყიდულობდნენ.

სად შეიძლება დიდი ავტომობილების კოლექციების ნახვა? ძმები შლუმპფების კოლექცია გამოფენილია Cité de l'Automobile-ში, საფრანგეთის ქალაქ მიულუზში, Mercedes-ის კოლექცია — კომპანიის მუზეუმში, შტუტგარტში. ჰააგაში, მუზეუმ Louwman-ში, 275-ზე მეტი მანქანაა, ლოს-ანჯელესში, პეტერსენის მუზეუმის საცავში — 300-ზე მეტი, მონაკოს მთავრის კოლექციაში კი დაახლოებით ასი მანქანაა.

შეიძლება თუ არა თბილისში სუპერკარის ქირით აღება? დიახ, AutoHub-ის ავტოპარკში არის Ferrari 296 GTB, Porsche 911 Turbo S და Mercedes-Maybach S-Class. სტატიაში აღწერილი კოლექციების მანქანები ქირით არ გაიცემა.

---

თბილისის ავტოპარკში არის Ferrari 296 GTB, Porsche 911 Turbo S, Mercedes-Maybach S-Class და G-Class Brabus 800. მანქანას თბილისში დაახლოებით ნახევარ საათში მოგიყვანენ, პირობები — მიწოდების გვერდზე. სად წახვიდეთ სპორტული მანქანით, მოთხრობილია სტატიაში მარშრუტების შესახებ ბათუმში.

კონსიერჟი პასუხობს WhatsApp-სა და Telegram-ში ნომერზე +995 557 437 034 და ელფოსტით concierge@autohub.ge. დაასახელეთ მოდელი და თარიღები, დოკუმენტებსა და დეპოზიტს მიწოდებამდე ამოწმებენ.

გარეკანის ფოტო: Cité de l'Automobile-ის დარბაზი მიულუზში, სადაც ძმები შლუმპფების კოლექციაა გამოფენილი. Dontpanic, Wikimedia Commons